ثبت نام | کاربر گرامی خوش آمدید!

اخبار روز

انتخاب رشته یعنی انتخاب زندگی آینده

گفت گو با «ابراهیم حلت آبادی فراهانی»




انتخاب رشته
یعنی انتخاب زندگی آینده

 

سهند حزین

در میان انتخابهای متعددی که در طول زندگی همیشه در معرض آنها قرار داریم، تنها موارد معدودی هستند که اهمیتی استراتژیک برایمان دارند و تمام زندگی ما را پس از آن تحتتاثیر قرار میدهند. بدون شک انتخاب رشته یکی از این انتخابهای استراتژیک است. افرادی که در زمینه انتخاب رشته کوتاهی یا سهلانگاری کنند یا بنا بهاجبار در رشتهای ادامه تحصیل دهند که آن را دوست ندارند، طبق تحقیقات انجامشده، تنها هفت تا هشت درصد احتمال دارد که در همان رشته مشغول به کار شوند و این بهمعنای اتلافشدن چهار سال وقت و هزینه است؛ درحالیکه اگر فرد در همان زمینهای که علاقه و استعداد آن را نداشته، بعدا بخواهد مشغول به کار شود نیز هزینه سنگینتری را باید بپردازد که شاید بهاندازه یکعمر ناکامی و عدم رضایت درونی باشد.

در آستانه انتخاب رشته دانشگاههای سراسری و با توجه به اهمیت ویژه این موضوع، گفتوگویی را با آقای «ابراهیم حلتآبادی فراهانی» انجام دادهایم. آقای فراهانی، ضمن آنکه مسئولیت ریاست شورای تحریریه مجله موفقیت را بر عهده دارد، سالها صفحه «کنکوری موفق» مجله را مینوشت. او مدرک کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی دارد و تجربیات موفقی را در زمینه فعالیتهای آموزشی داشته است. مطالعه این مصاحبه میتواند داوطلبان گرامی را با معیارها و روشهای صحیح انتخاب رشته آشنا کند.

 

 

  به نظرتان مهمترین عواملی که بر انتخاب رشته موفق میتوانند تاثیرگذار باشند، چه مواردی است؟

بهطورکلی به نظرم یک انتخاب رشته موفق سه رکن مهم دارد و باید برای آن علاقه، استعداد و امکانات را در نظر گرفت. در مورد کشف علاقه، مهمترین کاری که یک انسان باید انجام دهد، خودشناسی است. «سقراط» فیلسوفی است که در طول زندگیاش هیچ کتابی ننوشته، اما یک جمله بسیار مهم دارد که با نوشتن دهها کتاب برابری میکند و آن این است که «ای انسان، خودت را بشناس». منظور سقراط از خودشناسی این است که نحوه اندیشیدن خودت را بشناس و ببین چه چیزهایی نسبت به چیزهای دیگر برایت اهمیت بالاتری دارند. این موضوع در انتخاب رشته هم خیلی مهم است؛ یعنی فرد قبل از انتخاب رشته باید ببیند که بیشتر اهل مادیات است یا معنویات؟ شهرت برایش مهمتر است یا آگاهی؟ گرایشش بیشتر به سمت درآمدزایی از آن رشته است یا جزو آن دسته از آدمهایی است که تمام عشق و علاقهشان این است که موضوعی را بشناسند و تحقیق کنند؟ با این خودشناسی فرد میتواند علائق و گرایشات واقعیاش را بیابد و آن را در انتخابهای خود لحاظ کند. موضوع دوم استعداد است که دانستن در مورد آن کمک میکند افراد بفهمند که بیشتر در چه زمینههایی امکان موفقیت دارند. استعداد را تا حدی از روی نمرات دوران دبیرستان فرد در هر درس و درصدی که در کنکور برای هر درس به دست میآورند هم میتوان شناخت. گام سوم اندیشیدن به امکانات است. در این مورد توان و دیدگاه خانوادهها هم میتواند بسیار مهم باشد؛ یعنی باید قبل از انتخاب رشته بررسی شود که اگر ما رشته موردعلاقهمان را در دانشگاه آزاد فلان شهرستان زدیم و قبول شدیم، آیا واقعا این امکان را داریم که به آن شهر برویم و برای چهار سال آنجا زندگی کنیم؟ این مسئله، هم از لحاظ مالی و هم ازلحاظ روحی باید موردتوجه و بررسی قرار بگیرد.

 

با توجه به اینکه در انتخاب رشته سراسری امکان انتخاب گزینههای بسیار زیادی وجود دارد، اولویتبندی رشتهها بسیار مهم است؛ چون مثلا اگر کسی بهاشتباه اولویت سیزدهمش را قبل از اولویت دوازدهم بزند و در آن قبول شود، زیان کرده است. به نظرتان با چه معیارهایی میتوان اولویتبندی درستتری داشت؟

دانشآموزان ابتدا باید رشتههای موردنظرشان را اولویتبندی کنند و بعد شهرهایی را که آن رشته را دارند، مقاطع تحصیلی (مثل کاردانی و کارشناسی) و اعتبار دانشگاهها (مثل سراسری، آزاد، شبانه و پیام نور) را در نظر بگیرند.

 

آیا نام یا محل دانشگاهی که افراد از آن فارغالتحصیل شدهاند، در آینده شغلی آنها واقعا اثرگذار است؟

بههرحال در بعضی سازمانها، نهادها و شغلهای پرطرفدار ممکن است اولویت را به دانشجویانی که از دانشگاههای برتر فارغالتحصیل شدهاند، بدهند و مثلا بگویند که یک فارغالتحصیل دانشگاه شریف برای استخدام در جایی مثل وزارت نفت بر فارغالتحصیل دانشگاه پیام نور ارجحیت دارد؛ اما در برخی از کارها نیز ممکن است این موضوع اهمیت زیادی نداشته باشد و بیشتر به مهارتهای عملی افراد بها داده شود.

 

با وجود اهمیت زیادی که انتخاب رشته دارد، برخی افراد وقت و دقت کافی را برای آن صرف نمیکنند. حتی من پارسال فردی را دیدم که به توصیه متصدی کافینت رشتههایی را انتخاب میکرد! به نظر شما دلیل وجود این مسئله در برخی افراد چیست؟

این مسئله میتواند دلایل مختلفی داشته باشد که از جمله آنها میتوان به تنبلی و بیانگیزگی اشاره کرد؛ اما افراد باید این موضوع را در نظر بگیرند که انتخاب رشته به معنی انتخاب زندگی آینده است و هر انتخاب درست یا غلطی که داشته باشند، بر تمام زندگی آیندهشان تاثیر میگذارد؛ پس باید این کار را خیلی با دقت انجام دهند.

 

در زمان انتخاب رشته، خیلیها دوست دارند بدانند که با رتبهای که کسب کردهاند، بهاحتمالزیاد کجاها شانس قبولی دارند. به دلیل گستردگی این بحث، آن را در قالب یک مصاحبه نمیتوان پرسید، اما آیا منبع خاصی را میشناسید که در این زمینه راهگشا باشد؟

در حال حاضر پیشرفت علم و تکنولوژی باعث شده که کارسادهتر شود و در این زمینه سایتهای معتبری وجود دارند که مربوط به برخی موسسات آموزشی هستند و افراد میتوانند رتبهای را که در آزمون کسب کردهاند، در سایت درج کنند و خود شبکه به آنها نشان میدهد که افرادی با رتبه مشابه آنها سال گذشته در چه رشتهها و چه شهرهایی قبولشدهاند.

 

برای انتخاب رشته آیا بهتر است رشتههایی را که مطمئنیم اگر قبول شویم، ادامه میدهیم را انتخاب کنیم یا در هر شرایطی بهتر است تمام گزینههای ممکن برای انتخاب رشتهمان را پُر کنیم؟

بههرحال در دانشگاه سراسری و در مورد رشتههای روزانه یک محدودیتی وجود دارد که اگر کسی یک سال در رشتهای قبول شود و در آن ثبتنام نکند، برای یک سال از انتخاب رشته محروم خواهد بود که این موضوع را باید در انتخاب رشته مدنظر قرار داد؛ البته در مورد رشتههای شبانه و دانشگاههای پیام نور یا غیرانتفاعی چنین محدودیتی وجود ندارد.

 

برخی ممکن است رشته موردعلاقهشان را در شهری که امکانات حضور در آن را ندارند، انتخاب کنند، به این امید که بعدها انتقالی بگیرند. برای انتقالیگرفتن چه شرایطی نیاز است؟

انتقالیگرفتن در دانشگاه سراسری بهشدت سخت است و من پیشنهاد میکنم کسی به امید انتقالیگرفتن شهری را که ازلحاظ امکانات نمیتواند در آن حضور داشته باشد، انتخاب نکند. البته در دانشگاه آزاد ضوابطی را برای این موضوع تعریف کردهاند و برخی اقشار مانند اعضای هیئتعلمی، خانوادههای شهدا، جانبازان و... طبق این ضوابط میتوانند انتقالی بگیرند؛ اما این کار در دانشگاه سراسری بهندرت ممکن است انجام شود.

 

آیا به کسانی که بهاشتباه اطلاعات شخصی خود یا کد رشتههای موردنظرشان را وارد سیستم کردهاند، امکان جبران داده میشود؟

بله، فکر میکنم سازمان سنجش هر سال فرصتی را برای اصلاح اینگونه اشتباهات در نظر میگیرد؛ هرچند که بهتر است داوطلبان هنگام انتخاب رشته دقت زیادی داشته باشند و قبل از ارسال نهایی، صحت اطلاعات و کدها را دوباره بررسی کنند.

 

کسانی که مایلند بعدها تحصیلاتشان را در مقاطع بالاتر و در خارج از کشور ادامه دهند، بهتر است هنگام انتخاب رشته چه مواردی را در نظر بگیرند؟

نکتهای که باید در این زمینه درنظر گرفت، اعتبار آن دانشگاه در خارج از کشور است. طبق آمار، اکثر دانشجویانی که قصد ادامه تحصیل در خارج از کشور را دارند، در رشتههای فنی و مهندسی تحصیل میکنند.

 

بعضی رشتهها در گذشته بازار کار خوبی داشتند، اما حالا با تغییر شرایط، بازار کاریشان ضعیفتر شده و این اتفاق ممکن است در مورد رشتههای که الان خوب تلقی میشوند هم در آینده بیفتد. افرادی که بازار کار یک رشته برایشان مهم است، چگونه میتوانند در این زمینه درستتر عمل کرده و آینده را پیشبینی کنند؟

به موضوع مهمی اشاره کردید؛ کسی که امسال رشتهای را انتخاب میکند و در صورت قبولی در آن وارد دانشگاه میشود، چهار سال دیگر قرار است از آن رشته فارغالتحصیل شود و این در شرایطی است که هر سال شرایط کشور و شرایط جهانی در مورد بازار کار دستخوش تغییراتی میشود؛ اما بههرحال روشهایی هم برای پیشبینی آینده بر اساس نشانههای موجود وجود دارد که اگرچه دارای قطعیت صددرصدی نیست، اما بهطور نسبی میتواند آن تحولات را پیشبینی کند. من توصیه میکنم که داوطلبان در صورت امکان، قبل از انتخاب رشته در تورهای آموزشی که در برخی دانشگاهها برگزار شده و داوطلبان در آن با رشتههای مختلف و بازار کارشان آشنا میشوند، شرکت کنند. همچنین اگر در مورد رشتهای که میخواهند انتخاب کنند، با چند نفر از کسانی که قبلا در آن رشته تحصیل کردهاند، صحبت کنند و البته علاقه، استعداد و امکانات خودشان را هم در نظر بگیرند، حتما میتوانند در این زمینه موفقتر عمل کنند.

 

فرض کنید دختر خود شما در رشته انسانی درس خوانده و الان مایل است در رشته باستانشناسی یا ادبیات ادامه تحصیل دهد، اما شما اعتقاد دارید که اگر رشته حقوق را انتخاب کند، بهتر است و آینده کاریاش تضمین میشود. در این شرایط با او چگونه برخورد میکنید؟

به طور کلی من معتقدم از میان سه عامل علاقه، استعداد و امکانات که در ابتدای مصاحبه در موردشان توضیح دادم، والدین در دو مورد اول نمیتوانند چیزی را به فرزندشان دیکته کنند؛ آنها میتوانند نظر و دلایلشان را بگویند یا به بچه ها در کشف استعدادهای واقعیشان کمک کنند، اما درنهایت انتخاب نهایی را باید به فرزندشان واگذار کنند. البته در زمینه امکانات، از آنجا که نقش پدر و مادر در این خصوص تعیینکننده است، به نظرم میتوانند تا حدی دخالت داشته باشند. به خاطر داشته باشیم که تربیت فرزند در ۱۸ سالگی به سادگی قابلتغییر نیست و حاصل ۱۸ سال تربیت است؛ پس در این مقطع مجادلهکردن یا اجبار به تحصیل در رشتهای خاص از سوی پدر و مادر اصلا صحیح نیست.

دانستنیهای ضروری برای یک انتخاب رشته خوب

حسین عظیمی گیوی

این روزها احتمالا یکی از مسائلی که بین دانشآموزان بیشتر از همیشه شایع شده، صحبت از انتخاب رشته است. انتخاب رشته مانند هر انتخاب هوشمندانه دیگری، نیاز به معیارهای درست و روشنی دارد، زیرا یکی از اساسیترین تصمیمهای زندگی فرد است. ملاکهایی برای این انتخاب وجود دارد که در بین مردم عمومیت دارند، مانند بازار کار، پرستیژ، درآمد، جایگاه فردی و حرفهای، ولی اینکه این ملاکها چقدر کامل هستند یا تمام نیازهای مدنظر شما را برآورده میکنند یا خیر، مطلبی است که میخواهیم در ادامه به آن بپردازیم.

 

زمانی که برای انتخاب رشته به مشاور و افراد ذیصلاح مراجعه میکنیم، آنها غالبا ملاکهایی مثل علاقه و نمره و تراز را مدنظر قرار میدهند و ظاهرا در یک مدت کوتاه یک ساعته (کمی بیشتر یا کمتر) میخواهند سرنوشت مناسبی را برای شما رقم بزنند که قطعا در این مدت کم امکانپذیر نخواهد بود؛ پس مسیر درست کدام است؟

همیشه سعی ما این است که صحیحترین راه را به شما معرفی کنیم؛ به همین جهت از شما میخواهیم این چند مورد را با دقت رعایت کنید:

- رشتهها و مشاغل و دانشگاهها را خوب بشناسید.

- بدانید که به چه حیطه کاری علاقهمند هستید.

- بدانید که استعداد و پتانسیل چه حرفه و رشتهای در شما بیشتر است.

- چشمانداز فردیتان را ترسیم کنید.

ویژگیهای یک انتخاب رشته خوب

مهمترین بخشی که به تمام زحمات شما در طول دوران دانشآموزی معنا میدهد، انتخاب رشته است؛ پس امری به این مهمی باید دارای زیرساختهای قوی و اصولی باشد. در یک تعریف کلی، انتخابی را که ویژگیهای زیر در آن رعایت شده باشد، میتوان یک انتخاب درست قلمداد کرد؛ البته درست یا غلط بودن در این باره امری نسبی بوده و از نظر هر فرد متفاوت است.

- توجه به علاقهمندی دانشآموز در رشته موردنظر.

-  داشتن امکان تحصیل از بعد مالی و مکانی و خصایص فردی برای هر دانشآموز در آن رشته.

- توجه به استعداد و جنبه هوشی لازم در هر رشته.

- احتمال قبولی فرد از بین مجموعه انتخابهایی که داشته است، بالا باشد.

-  رشته مورد نظر زمینه رشد فرد را فراهم کند؛ یعنی فقط به اجبار والدین و خواست اطرافیان یا الزام بازار کار و شغل نباشد.

- طبق خواسته خود فرد باشد.

کیفیت دانشگاهها و ظرفیت رشتهها

در این باره چند نکته بسیار اهمیت دارد؛ اول اینکه شما بدانید با توجه به رتبهای که کسب کردهاید، در مقایسه با سالهای پیش ظرفیت قبولی چقدر تفاوت کرده است؟ آیا بیشتر شده یا کمتر؟ در این زمینه میتوانید از نرمافزارهای شبیهساز انتخاب رشته کمک بگیرید؛ ولی توجه داشته باشید که این نرمافزارها طبق دیتا و اطلاعات سال گذشته، رتبه شما را تخمین میزنند و این را بدانید که توجه به بعد منطقهای، بومی یا کشوریبودن یک رشته از اساسیترین فاکتورهای قبولی شما در آن رشته خواهد بود. یعنی اگر اهل استان تبریز باشید و بنا داشته باشید در تبریز پزشکی بخوانید، قطعا قبولی شما نسبت به یک فرد که در مشهد است و او هم میخواهد پزشکی تبریز قبول شود، بیشتر و دارای احتمال بالاتری خواهد بود.

از بابت کیفیت دانشگاهها نیز بهطورکلی میتوان گفت که دانشگاههای معروف در تهران عبارتند از دانشگاه شریف، دانشگاه تهران، دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه شاهد، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی، دانشگاه خوارزمی، دانشگاه شهید رجایی و ... و در شهرستانها نیز بهطورکلی دانشگاه مرکز هر استان معمولا معتبرترین و معروفترین دانشگاه آن استان است که قبولی در آن به تبع خاصبودنش، کمی سخت است؛ به همین جهت انتخاب دانشگاه مد نظر شما طبق گرایشی که دارید، متفاوت خواهد بود.

روشهای پذیرش دانشجو

1. متمرکز

در این روش، پذیرش در یک مرحله انجام میشود و  بهصورت آزمون یا بهصورت صرفا با سوابق تحصیلی است. بعضی از دانشگاههای خاص مثل مالکاشتر، امام حسین و ... قبل از اعلام نتایج از داوطلبان مصاحبههایی را به عمل میآورند، ولی چون نتیجه قبولی همزمان با اعلام نتایج نهایی است، پذیرش آنها متمرکز قلمداد میشود. اگر عنوان شده باشد که در نوبت اول پذیرش میشوید، مهر ماه به سر کلاس خواهید رفت و اگر عنوان شود که نوبت دوم هستید، شروع کلاسهای شما از بهمن ماه خواهد بود.

2.نیمهمتمرکز

نتایج این روش پذیرش دانشجو بهصورت قطعی و یکجا با سایر رشتهها اعلام نمیشود؛ یعنی پس از انجام مصاحبهها و معاینات و سایر مراحل، ارزیابی انجام شده و سپس قبولی شما اعلام میشود. اگر شما رشتهای را به صورت متمرکز قبول شده باشید، در آن ثبت نام میکنید و بعد که اعلام شد در رشتههای نیمهمتمرکز هم پذیرفته شدهاید، از آن رشته انصراف داده و رشته نیمهمتمرکز را در بهمن ماه ثبتنام میکنید؛ یعنی عملا در هر صورت شما از بهمن ماه دانشجو خواهید شد. کسانی هم که از قبولی متمرکز خود راضی هستند، بهتر است برای انجام مصاحبه نیمهمتمرکز نروند؛ چون در صورت قبولی باید به سراغ رشته نیمهمتمرکز بروند، چون قبولی آنها در رشته متمرکز لغو میشود. مثلا اگر کسی ابتدا در پزشکی قبول شود و بعد او را در رشته دکترای پیوسته بیوتکنولوژی هم قبول کنند، قبولی پزشکی او لغو میشود و باید دکترای پیوسته بیوتکنولوژی را ادامه دهد؛ پس اگر از قبولی پزشکی خود راضی بود، بهتر است که برای مصاحبه بیوتکنولوژی نرود.

بهتر است انتخابهای نیمهمتمرکز را همیشه در بالاترین اولویتها قرار دهید؛ اگر به آنها علاقهمند هستید. زیرا اگر به آنها علاقهمند باشید، ولی آنها را در اولویتهای پایینتر بگذارید، ممکن است در رشتههای بالاتر از آن را پذیرفته شوید و در نتیجه اصلا به مصاحبه دعوت نخواهید شد؛ زیرا نسبت به رشتهای قبل از آن ابراز تمایل کردهاید. زمانی دعوت به مصاحبه میشوید که اولا آنها را انتخاب کرده باشید و در ثانی در اولویتهای بالاتر از آن پذیرفته نشده باشید.

دورههای پذیرش دانشجو

1.روزانه: در این دوره نوع پذیرش استانی، ناحیهای، قطبی یا کشوری است که در جدول رشتههای تحصیلی هر کدام از گروه های آزمایشی، جداگانه در دفترچه مشخص شده است.

2.نوبت دوم یا شبانه: نوع پذیرش در این دوره بومی استانی است.

3.غیرانتفاعی: نوع پذیرش در این دوره بومی ناحیهای است.

4.نیمهحضوری: نوع پذیرش در این دوره بومی استانی است.

5.مجازی: گزینش در این دوره به صورت کشوری انجام میشود.

6.پردیس خودگردان: گزینش در این دوره به صورت کشوری انجام میشود.

7.پیام نور: حدود 70درصد از سهمیه به داوطلبان هر شهرستان و 30درصد به شهرستانهای بومی تحت پوشش آن مرکز که در دفترچه برای هر شهرستان مشخص شده است، اختصاص مییابد.

توضیح یکسری از مفاهیم اختصاصی

سهمیههای کنکور سراسری عبارتند از سهمیه مناطق، سهمیه ایثارگران 25درصد، سهمیه رزمندگان، سهمیه خانواده شهدا و سهمیه بهیاران

سازمان سنجش آموزش برای اجرای عدالت آموزشی، کل مناطق کشور را بر اساس میزان دسترسی هر منطقه به امکانات آموزشی در سه منطقه 1 ، 2 و 3 دستهبندی میکند. در این دستهبندی، میزان دسترسی منطقه 1 از منطقه 2 بیشتر و به همین ترتیب منطقه 2 از منطقه 3 بیشتر است. سهمیه مناطق از پرجمعیتترین سهمیههای موثر در کنکور سراسری است که بیش از 95درصد متقاضیان کنکور سراسری مشمول این سهمیه میشوند. برای داوطلبان دارای مدرک تحصیلی پیشدانشگاهی، بر اساس بخش محل اخذ مدرک تحصیلی پیش دانشگاهی و دو سال آخر دبیرستان (دوم و سوم دبیرستان) و متقاضیانی که با مدرک کاردانی در کنکور 97 شرکت میکنند، براساس بخش محل اخذ مدرک تحصیلی سه سال آخر دبیرستان یا هنرستان، جزو یکی از سهمیههای مناطق 1 ، 2 یا 3 محسوب میشوند؛ مابقی سهمیهها چون درصد کمی حدود 5 درصد را شامل میشوند توضیح داده نشد.

نکته 1: در انتخاب هر رشته و شهر لطفا  به دقت به بومی،کشوری، ناحیهای و بودن یا نبودن یک رشته حتما دقت کنید. به دورههای روزانه و شبانه و... هم توجه داشته باشید؛ ضمنا دقت کنید نوع سهمیه پذیرش، برادران است یا خواهران، چون دیده شده در سالهای قبل در جنسیت اشتباهاتی رخ داده است.

نکته 2: با توجه به اصول ذکر شده و مشورت با یک مشاور باتجربه و خانواده، نهایتا خودتان تصمیم قطعی را بگیرید و خودتان مشخص کنید که میخواهید در کدام رشته تحصیل کنید.


 

تعداد بازدید: 793 تاریخ بروز رسانی: شنبه 13 مرداد ماه 1397
  ارسال به دوستان
امتیاز کاربران:

اشتراک گذاری

نظری ثبت نشده است

فرم ثیت نظر

سبد خرید

تعداد: 0
قیمت: 0  ریال

تمام حقوق این سایت متعلق به مجله موفقیت می باشد.