menu button
سبد خرید شما
تأثیر آموزش بر افزایش تعهد در سازمان
بهاره طاهری پور  |  1402/08/03  | 

تأثیر آموزش بر افزایش تعهد در سازمان

رفتار؛ شاه کلیدی در سازمان

همزمان با پایان‌یافتن دوران سلطه‌ی اندیشه‌های کلاسیک و ابزارانگارانه در مدیریت، توجه به انسان و ابعاد وجودی او در مدیریت بیشتر شد و در نتیجه تحقیقات مربوط به رفتار سازمانی عمق بیشتری یافت و قلمرویی با عنوان «اخلاق کاری» در بین بسیاری از اندیشمندان مطرح شد. اخلاق کاری دارای وجوه و جلوه‌های متعددی است که یکی از ابعاد عملی آن «تعهد» نام دارد. این مفهوم که در جریان شناخت و درگیرشدن افراد با سازمان تجلی می‌یابد، در دهه‌ی گذشته جایگاه مهمی را در تحقیقات مربوط به رفتار سازمانی به خود اختصاص داده است.

آن دسته از سازمان‌هایی که به اهمیت نقش منابع انسانی در بهبود بهره‌وری سازمان پی برده‌اند، ارزش نیروی کار متعهد و در صحنه را می‌دانند؛ بنابراین منابع مهم و انرژی‌های فراوانی از مدیریت را صرف ایجاد محیطی می‌کنند که کارکنان بتوانند با حداکثر توان خود، در بهبود عملکرد سهیم باشند. از آنجا که تعهد کاری، عکس‌العمل عاطفی و ذهنی فرد نسبت به کار است، در صورت بالا بودن تعهد سازمانی، مقدار تولید و قابلیت کارآیی افراد بالا می‌رود و فقدان این عامل، عدم رضایت شغلی، پایین‌آمدن وجدان کاری، غیبت‌های مکرر در سازمان و اختلال در سلامت روانی افراد را در پی دارد.

درک فرایند ایجاد تعهد برای سازمان و جامعه مفید است، زیرا علاوه بر آنچه گفته شد، موجب خلاقیت کارکنان، ماندگاری بیشتر در سازمان و قدرت رقابت بیشتر سازمان شده و در عین حال جامعه نیز از بهره‌وری بیشتر سازمان‌ها و کیفیت بهتر محصولات بهره‌مند می‌شود.

از جمله عواملی که در افزایش تعهد سازمانی موثر است آموزش رفتار شهروندی سازمانی است.

رفتار شهروندی سازمانی

«رفتار شهروندی سازمانی» یا «OCB» اصطلاحی است که برای نخستین بار در حدود چهار دهه‌ی قبل مطرح شد. از آن تاریخ تا‌کنون، استفاده از اصطلاح رفتار شهروندی به‌شدت گسترش یافته و فراگیر شده است. رفتار شهروندی سازمانی به مجموعه‌ای از رفتار‌های فردی و اختیاری اطلاق می‌شود که به صورت مستقیم و آشکار به وسیله‌ی سیستم رسمی پاد‌اش سازمان تعریف نشده‌اند و در مجموع کارآیی سازمان را افزایش می‌دهند. «اختیاری» بدین معنا که این رفتار جزو شرح وظایف شغلی یا رفتار‌های نقشی نیست و در تعهد استخدامی کارمندان قرار نگرفته است و کوتاهی در آن هیچ گونه تنبیهی را به‌دنبال ندارد. رفتار شهروندی سازمانی از رفتار‌های فرانقشی، کارآمد و اجتماعی‌مدار است.

تأثیر آموزش بر افزایش تعهد در سازمان

عناصر کلیدی رفتار شهروندی سازمانی چیست:

  • رفتار شهروندی سازمانی فراتر از آن چیزی است که رسما به وسیله سازمان‌ها مشخص شده است
  • رفتار شهروندی سازمانی کاملا اختیاری است
  • رفتار شهروندی سازمانی مستقیما به وسیله ساختار رسمی سازمان تأیید و پاد‌اش داده نمی‌شود
  • رفتار شهروندی سازمانی برای موفقیت و عملکرد سازمان بسیار مهم و ضروری است

بطور کلی می‌توان رفتار‌های شهروندی را در این هفت طبقه‌ی کلی جای داد:

  1. جوانمردی: به‌معنای تحمل عوارض و مشکلات اجتناب‌ناپذیر کاری بدون اعتراض است.
  2. رفتار‌های کمکی/ ایثار: به معنای کمک‌های داوطلبانه نسبت به دیگران نظیر ایثار، صلح، امید، روحیه‌دادن و جلوگیری از اتفاقات و مشکلات کاری است.
  3. شرافت شهروندی: مشارکت مسئولانه و علاقه‌مند‌بودن به حیات سازمان را نشان می‌دهد که در‌برگیرنده‌ی سطوح بالایی از تعهد به سازمان است.
  4. وجدان: شامل رفتار‌هایی فراتر از نیاز‌های شغلی است که به حضور، اطاعت از قوانین و مقررات، مرخصی گرفتن و... برمی‌گردد.
  5. اطاعت: به معنی پذیرش و درونی‌سازی قوانین، مقررات و دستور‌العمل‌های سازمان است که باعث پیروی صادقانه‌ی فرد، حتی در زمانی است که هیچ نظارتی صورت نمی‌گیرد.
  6. وفاداری: به‌معنای احساس هویت و پیروی از مدیر و سازمان به صورت کلی و فراتر‌رفتن از علایق گروهی افراد است که شامل جدیت در تبلیغات به نفع سازمان، حمایت از سازمان در مقابل غریبه‌ها، دفاع از آن در مقابل تهدید‌های بیرونی و متعهد‌ماندن به سازمان حتی تحت شرایط مخالف است.
  7. خودرشدی: شامل فعالیت‌های داوطلبانه‌ی کارمندان برای افزایش معلومات، مهارت‌ها، توانایی‌های شغلی و همگام بودن با آخرین اطلاعات در زمینه‌ی رشته‌ی تخصصی خود است.

تأثیر آموزش بر افزایش تعهد در سازمان

تعهد سازمانی

تعهد سازمانی یک مفهوم چند بُعدی است که باعث چندین نتیجه‌ی شغلی مثبت شامل کاهش غیبت و جابه‌جایی، تلاش کاری و بهبود عملکرد شغلی می‌شود. تعهد سازمانی به نیرومندی هویت افراد برای درگیر‌شدن در یک سازمان اشاره دارد.

ابعاد تعهد سازمانی به‌ این صورت تعریف می‌شود:

  • تعهد عاطفی: به‌معنای دلبستگی هیجانی و احساس هویت و درگیری کارمندان در سازمان است که در این شکل از تعهد، کارکنان در سازمان باقی می‌مانند چون «می‌خواهند بمانند».
  • تعهد مداوم: در‌بردارنده‌ی هزینه‌های متصور ناشی از ترک سازمان است؛ یعنی تمایل فرد به ماندن در سازمان بیانگر آن است که او به آن کار احتیاج دارد و کار دیگری نمی‌تواند انجام دهد. کارکنان در سازمان می‌مانند چون که «نیاز دارندکه بمانند».
  • تعهد هنجاری: الزام و احساس تکلیف به باقی‌ماندن در سازمان را نشان می‌دهد. تعهد هنجاری به احساس الزام کارمند به ادامه‌ی کار در یک سازمان به سبب فشاری که از سوی دیگران بر او وارد می‌شود، اشاره می‌کند. کارمندان در سازمان می‌مانند چون «احساس می‌کنندکه باید بمانند».

ارتباط تعهد سازمانی با رفتار‌های شهروندی سازمانی

در پژوهش‌هایی ارتباط رضایت شغلی، درک عدالت و تعهد سازمانی بر رفتار‌های شهروندی سازمانی مورد بررسی قرار گرفت و نتایج نشان داد که فقط تعهد سازمانی با رفتار‌های شهروندی سازمانی ارتباط دارد. تعهد عاطفی قوی‌ترین ارتباط را با رفتار‌های شهروندی سازمانی دارد. تعهد هنجاری نیز با رفتار شهروندی سازمانی ارتباط دارد، اما نسبت به ارتباط تعهد عاطفی با رفتار‌های شهروندی سازمانی ضعیف‌تر است. ارتباط بین تعهد مداوم با رفتار‌های شهروندی سازمانی هم ضعیف و حتی منفی است.

بررسی رابطه‌ی هیجانات با رفتار‌های کاری داوطلبانه (رفتار‌های شهروندی یا ضد‌شهروندی) نشان می‌دهد که هیجان نقشی مرکزی را در رفتار‌های داوطلبانه دارد و با دستکاری هیجان می‌توان رفتار‌های کاری داوطلبانه را افزایش یا کاهش داد. شرایط شغلی و سازمانی مانند فشار‌های اجرایی، استرس‌های شغلی، بی‌عدالتی و تعهد روان‌شناختی پایین باعث ایجاد عکس‌العمل‌های هیجانی می‌شود. هیجانات منفی باعث افزایش رفتار‌های ضد‌شهروندی شده و برعکس، هیجانات مثبت باعث افزایش رفتار‌های شهروندی سازمانی می‌شوند.

تأثیر آموزش بر افزایش تعهد در سازمان

افزایش تعهد سازمانی با آموزش رفتار شهروندی سازمانی

مطالعات محققان نشان می‌دهد که تعاملات اجتماعی مثبت بر تعهد سازمانی تاثیر می‌گذارند و از آنجا که محتوای اصلی رفتار‌های شهروندی سازمانی تعاملات اجتماعی مثبت هستند، می‌توان بر وجود ارتباط بین این رفتار و تعهد سازمانی و از سوی دیگر اثربخشی آموزش این رفتار تأکید کرد.

 

 راه‌های آموزش رفتارهای شهروندی سازمانی

- برگزاری کلاس‌ها و کارگاه‌های آموزشی کافی و مناسب در زمینه‌ی اصول رفتار شهروندی سازمانی در میان کارکنان

- استفاده از بروشور‌ها، پوستر‌ها و عکس‌ها در زمینه‌ی تقویت شاخص‌های رفتارشهروندی سازمانی و مولفه‌های آن در سازمان

- استفاده از مولفه‌های رفتار شهروندی سازمانی در ارزیابی عملکرد کارکنان

- ترویج فرهنگ مشارکتی و کار گروهی

نتیجه‌گیری

همان‌طور‌که اشاره شد، آشنایی با رفتار‌های شهروندی سازمانی و مزایای آن و آشنایی با خود و یادگیری مهارت‌های عملی روان‌شناختی باعث افزایش رفتار‌های شهروندی سازمانی و افزایش جذابیت محیط کار و سرانجام افزایش تعهد سازمانی می‌شود. در دنیای پرچالش کنونی، سازمان‌ها به منظور رقابت در صحنه‌ی جهانی، ارضای نیازها و انتظارات مشتریان و سازگاری با ماهیت در حال تغییر شغل، در تلاشند تا کارکنانی را به کار گیرند که فراتر از وظیفه و نقش تعیین‌شده در شغلشان عمل کنند؛ بنابراین سازمان‌ها می‌توانند در جهت افزایش سطح تعهد سازمانی، از طریق آموزش رفتار شهروندی در این زمینه اقدام لازم را به عمل آورند.

 

آخرین مطالب


مشاهده ی همه

معرفی محصول از سایت موفقیت


مشاهده ی همه

دیدگاهتان را بنویسید

footer background